ميرزا شمس بخارايى

205

تاريخ بخارا ، خوقند و كاشغر ، بخارايى

كته كرگان را نيز به تصرف خود در آوردند . جيزخ 134 / 7 - « عيوز اويناق » در سنهء 1793 و برادر بزرگ « ايلت نظر » در 1810 در خيوين حكمرانى داشت . . . در يكى از محاربات كشته شد . متن موجود بر پايهء تاريخهاى عصرى اشتباه مىباشد ايلت نظر خان حكمران اورگنج . 134 / 14 - رودخانهء كافرنهان از اين رودخانه با ريختهاى : كافرنهان ، كافرنهنگ ، كافرنگان ، كفرنگن و كافرنهيگ ياد كرده‌اند . بحر الاسرار / 270 ؛ مرآة البلدان ، ج 4 / 2341 و 2343 ؛ آبيارى در تركستان / 99 ؛ تركستان نامه ، ج 1 / 180 - 183 ؛ تاريخ حزن الملل بخارا / 26 ؛ و كافرنيكان ، روسى شدهء رود كافرنهان مىباشد . بارتولد مىنويسد : « رود كفرنگن ، « راميد » ناميده مىشود . هنوز هم يكى از سرچشمه‌هاى رود مزبور اين نام ( راميت يا رميت ) را حفظ كرده است » . تركستان نامه ، ج 1 / 180 ، 181 . امّا مينورسكى رود وخش را همان رود كافرنهان مىداند . او مىافزايد كه نام جديد رود از روستايى كه در جريان علياى رود قرار دارد ، گرفته شده است . حواشى مينورسكى بر حدود العالم / 44 . محمود ولى بلخى در سدهء 11 ه . دربارهء شش رودى كه سرانجام به جيحون مىريزند ، چنين مىنويسد : « رود بنگى و فاخر ، اين دو رود در ساحت تخارستان به اين نهر مىريزد و چهار [ رود ] ديگر كه درزاب و كافرنهان و جنگاب و مكر دوست [ نام دارند ] از صوب چغانيان آمده ، در برابر وخش و قباديان و ترمذ به اين نهر منضم مىگردد . اسامى رودهاى چغانيان را بعضى شعرا ، چنين در سلك نظم كشيده‌اند : درزاب چشمم بگذرى اى دلبر كافرنهان * جنگاب گويد مثل من كم رود باشد در جهان بحر الاسرار / 270 اين رود امروز پس از آبيارى سرزمينهاى مركز و جنوب شرق تاجيكستان به رود آمو مىپيوندد و در تاجيكستان به كافر نهان مشهور است . جغرافياى عمومى افغانستان / 78 ، 79 .